ประเทศไทยเผชิญปัญหาขยะสะสมและการจัดการที่ไม่มีประสิทธิภาพมานาน แม้จะมีโรดแมปการจัดการขยะพลาสติก แต่ปัญหาขยะล้นหลุมฝังกลบยังคงอยู่ ภาคประชาชนและนักวิชาการสิ่งแวดล้อม ได้แก่ สถาบันวิจัยสภาวะแวดล้อม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และภาคีเครือข่ายเศรษฐกิจหมุนเวียน จึงได้ร่วมกันร่างกฎหมายที่เน้นการควบคุมที่ “ต้นทาง” โดยนำหลักการ EPR (Extended Producer Responsibility) หรือ “ความรับผิดชอบที่เพิ่มขึ้นของผู้ผลิต” มาเป็นหัวใจหลักค่ะ
โดยพ.ร.บ. เศรษฐกิจหมุนเวียนฉบับนี้ มีไว้เพื่อสร้างระบบใหม่ที่เป็นธรรมต่อทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องกับการจัดการขยะ นั่นคือ
– เปลี่ยนภาระจากท้องถิ่นสู่ผู้ผลิต เดิมทีเทศบาล หรือ อบต. ต้องแบกรับงบประมาณมหาศาลในการกำจัดขยะ กฎหมายฉบับนี้จะบังคับให้ “ผู้ผลิต” ต้องร่วมรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการเก็บรวบรวมและรีไซเคิลด้วยค่ะ
– ส่งเสริมการออกแบบที่เป็นมิตร (Eco-design) เมื่อผู้ผลิตต้องจ่ายค่าธรรมเนียมตามปริมาณขยะ เพื่อลดต้นทุนจึงต้องเปลี่ยนมาใช้บรรจุภัณฑ์ที่รีไซเคิลได้ง่าย หรือใช้ซ้ำได้
– สร้างมาตรฐานการคัดแยกขยะ กฎหมายจะกำหนดบทบาทที่ชัดเจนให้ประชาชนและหน่วยงานรัฐ ทำให้ระบบการแยกขยะมีประสิทธิภาพและสามารถส่งต่อเข้าสู่โรงงานรีไซเคิลได้อย่างต่อเนื่อง
– ยกระดับอุตสาหกรรมรีไซเคิลไทย โดยช่วยให้โรงงานรีไซเคิลมีวัตถุดิบ เศษพลาสติก กระดาษ หรือโลหะ ที่มีคุณภาพและปริมาณสม่ำเสมอ
ความก้าวหน้าล่าสุดในต้นปี 2569 นี้ ร่างกฎหมายได้ผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะและอยู่ระหว่างการพิจารณา และกรมควบคุมมลพิษร่วมกับทีมวิชาการได้ปรับปรุงร่าง พ.ร.บ. การจัดการบรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืน เสร็จสมบูรณ์ในระดับหนึ่งแล้ว จากการบูรณาการข้อเสนอจากภาคประชาชนและเอกชนเข้าด้วยกัน
รัฐบาลตั้งเป้าหมายที่จะนำร่างกฎหมายนี้เข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรี (ครม.) และสภาผู้แทนราษฎร เพื่อให้มีผลบังคับใช้ ภายในปี พ.ศ. 2569 – 2570 นอกจากนี้ยังมีโครงการนำร่อง Sandbox หรือพื้นที่ทดลองในบางจังหวัด เช่น ชลบุรี และพื้นที่ในเขตเศรษฐกิจพิเศษ EEC เพื่อทดสอบระบบการจัดเก็บและคัดแยกตามหลัก EPR ก่อนจะนำมาบังคับใช้จริงทั่วประเทศค่ะ
พูนทองไฟเบอร์ จึงขอเชิญชวนประชาชนทุกท่านร่วมสนับสนุนร่าง พรบ. ฉบับนี้ โดยเริ่มต้นง่ายๆ จากการแยกขยะตั้งแต่ในครัวเรือน เลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตจากวัสดุหมุนเวียน หรือสามารถแสดงความคิดเห็นผ่านช่องทางรับฟังความเห็นของรัฐสภา และติดตามข่าวสารและความเคลื่อนไหวของร่าง พรบ. ฉบับประชาชนนี้ได้ที่เพจ Thailand Circular Economy เครือข่ายเศรษฐกิจหมุนเวียน https://www.facebook.com/Thailandcirculareconomy
มาร่วมกันผลักดันให้ พรบ. เศรษฐกิจหมุนเวียน เป็นจริง เพื่อประเทศไทยที่สะอาด มั่งคั่ง และยั่งยืนไปด้วยกันนะคะ
