โครงการ Y2Y (Yellowstone to Yukon Conservation Initiative) ถือเป็นหนึ่งในโมเดลการอนุรักษ์ธรรมชาติที่ประสบความสำเร็จที่สุดในโลก โดยเปลี่ยนแนวคิดจากการอนุรักษ์แบบตัดขาดจากภายนอก มาเป็นการสร้าง ระเบียงนิเวศ (Wildlife Corridors) แทนค่ะ
จุดเริ่มต้นโครงการ Y2Y ก่อตั้งขึ้นในปี 1993 โดยกลุ่มนักวิทยาศาสตร์และนักอนุรักษ์ที่เล็งเห็นว่า การมีอุทยานแห่งชาติที่สวยงามแต่ถูกล้อมรอบด้วยเมืองหรือถนนนั้นไม่เพียงพอต่อการรักษาเผ่าพันธุ์สัตว์ป่าในระยะยาว สัตว์ขนาดใหญ่ เช่น หมีกริซลี หมาป่า และกวางเอลค์ ต้องการพื้นที่กว้างขวางในการหาอาหารและผสมพันธุ์เพื่อรักษาความหลากหลายทางพันธุกรรม ถ้าป่าถูกตัดขาด จะเกิดการผสมพันธุ์เลือดชิด (Inbreeding) ทำให้เผ่าพันธุ์อ่อนแอและสูญพันธุ์ในที่สุด
ดังนั้น หัวใจสำคัญของโครงการ คือ “การเชื่อมต่อ” โดยโครงการนี้มีเป้าหมายในการเชื่อมต่อระบบนิเวศบนเทือกเขาร็อกกี้ ตั้งแต่รัฐไวโอมิง สหรัฐอเมริกา ไปจนถึงเขตยูคอน ประเทศแคนาดา รวมระยะทางกว่า 3,400 กิโลเมตรเลยทีเดียว Y2Y ไม่ได้พยายามซื้อที่ดินทั้งหมด แต่ใช้การบริหารจัดการพื้นที่ร่วมกันระหว่างรัฐบาล ท้องถิ่น และเอกชน เพื่อสร้างทางเชื่อมให้สัตว์ป่าเดินผ่านได้อย่างปลอดภัยค่ะ
หนึ่งในผลงานที่โดดเด่นที่สุดคือการสร้าง สะพานสัตว์ป่า (Wildlife Overpasses) และอุโมงค์ลอดใต้ถนนในบริเวณทางหลวงสายหลัก ซึ่งถึงตอนนี้รวมแล้วกว่า 204 แห่งทั่วภูมิภาค พร้อมรั้วกั้นเพื่อความปลอดภัยอีกนับร้อยกิโลเมตร และมีการติดตั้งระบบเซนเซอร์และกล้อง AI ตลอดเส้นทางเพื่อติดตามพฤติกรรมการอพยพแบบ Real-time ผลการศึกษาพบว่าช่วยลดอุบัติเหตุรถชนสัตว์ป่าได้สูงถึง 80-96% ซึ่งส่งผลดีทั้งต่อความปลอดภัยของมนุษย์และการอยู่รอดของสัตว์อย่างมหาศาล นอกจากนี้ในยุคที่สภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง สัตว์หลายชนิดต้องอพยพขึ้นเหนือหรือขึ้นที่สูงเพื่อหาอุณหภูมิที่เหมาะสม โครงการ Y2Y จึงเปรียบเสมือนเป็นทางด่วน ที่ช่วยให้พืชและสัตว์สามารถปรับตัวและเคลื่อนย้ายถิ่นฐานตามธรรมชาติได้ค่ะ
Y2Y ไม่ได้เป็นเพียงองค์กรเดียว แต่เป็นเครือข่ายความร่วมมือของพันธมิตรกว่า 700 ราย รวมถึงกลุ่มชุมชนพื้นท้องถิ่น (Indigenous Peoples) ที่มีบทบาลสำคัญในการดูแลผืนป่าดั้งเดิม ทำให้ปัจจุบันพื้นที่คุ้มครองในแถบนี้เพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัวนับจากเริ่มโครงการ
เพราะธรรมชาติไม่มีพรมแดน การพัฒนาที่ควบคู่กับการอนุรักษ์เป็นไปได้จริง ผ่านการสร้างระเบียงนิเวศขนาดใหญ่ กลายเป็นบทเรียนล้ำค่าของโลกในการฟื้นฟูความสมดุลให้ธรรมชาติอย่างยั่งยืนค่ะ
ขอบคุณข้อมูลจาก
y2y.net (Yellowstone to Yukon Conservation Initiative)
