ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ข่าวคราวเกี่ยวกับสถานีรถไฟใต้ดินลอนดอน หรือที่เรียกกันว่า “Tube” มักหนีไม่พ้นปัญหาน้ำท่วมขัง โดยเฉพาะที่สถานีเกรนฟอร์ด (Greenford Tube Station) ทางตะวันตกของลอนดอน ซึ่งเผชิญปัญหาน้ำล้นตลิ่งจากลำธารในพื้นที่ไหลเข้าท่วมห้องโถงขายตั๋วและทางเดินรถไฟซ้ำซากมาตั้งแต่ทศวรรษ 1970
สภาเขตและวิศวกรมนุษย์พยายามแก้ปัญหานี้มานานหลายทศวรรษ ทั้งการทำทางระบายน้ำคอนกรีต ขุดลอกลำธารให้ตรงขึ้น แต่ยิ่งแก้ก็ยิ่งพัง เพราะน้ำไหลแรงและเร็วขึ้นเมื่อฝนตกหนัก จนกระทั่งปี 2023 โครงการ Ealing Beaver Project ได้ตัดสินใจทดลองวิธีที่แปลกใหม่ คือปล่อยบีเวอร์ยูเรเซียจำนวน 5 ตัว คืนสู่ธรรมชาติในพื้นที่สวนสาธารณะพาราไดซ์ฟีลด์ส (Paradise Fields) ซึ่งอยู่ติดกับสถานีรถไฟ
บีเวอร์เป็นสัตว์ที่ถูกล่าจนสูญพันธุ์ไปจากอังกฤษเมื่อกว่า 400 ปีที่แล้ว การกลับมาของพวกมันในครั้งนี้แสดงให้เห็นว่ามนุษย์ไม่อาจเทียบชั้นทักษะการจัดการน้ำของมันได้เลย หลังจากปล่อยตัวได้เพียงไม่กี่สัปดาห์ บีเวอร์ครอบครัวนี้ก็เริ่มโค่นต้นไม้และกิ่งไม้เพื่อสร้าง “เขื่อนธรรมชาติ” ขึ้นมาถึง 5-7 แห่ง ระบบเขื่อนของบีเวอร์ไม่ได้ปิดกั้นน้ำโดยสิ้นเชิงเหมือนเขื่อนคอนกรีต แต่ทำหน้าที่เป็น “แผงชะลอน้ำแบบกึ่งซึมผ่าน” (Leaky Barriers) ทำให้เมื่อฝนตกหนัก น้ำที่เคยไหลบ่าลงสู่สถานีเกรนฟอร์ดอย่างรวดเร็วจะถูกกักและชะลอความเร็วโดยเครือข่ายเขื่อนกิ่งไม้ของบีเวอร์
น้ำที่ถูกชะลอจะแผ่ขยายออกไปด้านข้าง เปลี่ยนอดีตสนามกอล์ฟเก่าให้กลายเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำขนาดใหญ่ที่ทำหน้าที่คล้าย “แก้มลิง” หรือฟองน้ำธรรมชาติ พื้นที่ชุ่มน้ำจะดูดซับน้ำปริมาณมหาศาลไว้ แล้วค่อยๆ ปล่อยน้ำกลับคืนสู่ลำธารเดิมอย่างเป็นระเบียบ ทำให้ไม่มีมวลน้ำก้อนใหญ่ไหลทะลักไปท่วมระบบรางรถไฟด้านล่างอีกต่อไป
นับตั้งแต่บีเวอร์เข้ามาตั้งรกรากและสร้างบ้าน จนปัจจุบันประชากรเพิ่มขึ้นเป็นอย่างน้อย 8 ตัว สถานีรถไฟใต้ดินเกรนฟอร์ดไม่ประสบปัญหาน้ำท่วมอีกเลย แม้ในวันที่ลอนดอนต้องเผชิญกับพายุฝนตกหนักรุนแรงก็ตาม
นอกจากจะช่วยประหยัดงบประมาณของเมืองในการสร้างอ่างเก็บน้ำคอนกรีตราคาแพงแล้ว วิศวกรสิ่งแวดล้อมกลุ่มนี้ยังมอบผลพลอยได้ที่ยอดเยี่ยมให้กับเมืองหลวงอีกด้วย โดยการโค่นต้นไม้บางส่วนของบีเวอร์ทำให้แสงแดดส่องถึงพื้นน้ำ กระตุ้นให้พืชน้ำเติบโต จนมีสัตว์สายพันธุ์ใหม่ๆ ทั้งนก แมลง ค้างคาว และปลา ทยอยกลับเข้ามาในพื้นที่อย่างหนาตา เขื่อนกิ่งไม้และโคลนทำหน้าที่เป็นเครื่องกรองน้ำธรรมชาติ ดักจับตะกอนและสารเคมีปนเปื้อนก่อนไหลลงสู่แม่น้ำสายหลัก และพื้นที่นี้ได้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศในเมืองหลวง มีการจัดทัวร์ “Beaver Safari” ให้คนเมืองได้เข้ามาศึกษาธรรมชาติอีกด้วยค่ะ
ความสำเร็จที่ลอนดอนตอกย้ำแนวคิด Nature-Based Solutions การแก้ปัญหาโดยอาศัยธรรมชาติ ว่าในบางครั้ง เทคโนโลยีที่ล้ำสมัยที่สุดของมนุษย์ ก็สู้การปล่อยให้ระบบนิเวศทำหน้าที่ดั้งเดิมของมันไม่ได้ แค่ขยับหลีกทาง แล้วปล่อยให้บีเวอร์ลงมือทำค่ะ
ขอบคุณข้อมูลจาก ealingbeavers.org.uk
