ท่ามกลางเสียงระเบิดและซากปรักหักพังในเมืองคาร์คีฟ (Kharkiv) สิ่งที่คนส่วนใหญ่เห็นคือความสูญเสีย แต่สำหรับ Anna Prokayeva นักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมและผู้ก่อตั้งกลุ่ม Zero Waste Kharkiv เธอมองเห็น “ทรัพยากร” ที่จะใช้สร้างอนาคตใหม่ให้กับประเทศของเธอ
ก่อนสงคราม Anna คือผู้นำการรณรงค์เรื่องเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) แต่เมื่อสงครามเต็มรูปแบบเกิดขึ้น ยูเครนต้องเผชิญกับขยะก่อสร้างปริมาณมหาศาลจากอาคารที่ถูกทำลาย ซึ่งหากจัดการไม่ดี ขยะเหล่านี้จะกลายเป็นมลพิษทับถมที่ดินและแหล่งน้ำ Anna จึงริเริ่มโครงการ “War Waste Management” โดยมีหัวใจสำคัญคือการไม่ยอมให้เศษอิฐและคอนกรีตถูกทิ้งไปอย่างเปล่าประโยชน์
โครงการของ Anna และทีมงานไม่ได้เป็นเพียงการเก็บกวาด แต่คือการใช้เทคโนโลยีและกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ที่แม่นยำ ความท้าทายที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือ “แร่ใยหิน” (Asbestos) และสารเคมีจากระเบิด ทีมของ Anna ทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญเพื่อตรวจสอบความปลอดภัยของวัสดุก่อนนำไปรีไซเคิล เพื่อให้มั่นใจว่าบ้านหลังใหม่จะปลอดภัยต่อผู้อยู่อาศัย
มีการใช้เครื่องจักรบดคอนกรีตและอิฐในพื้นที่เกิดเหตุ เพื่อลดค่าขนส่งและลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนจากการเคลื่อนย้ายวัสดุหนัก เศษปูนที่บดแล้วจะถูกแปรรูปเป็น “มวลรวม” (Aggregate) สำหรับผสมคอนกรีตใหม่ หรือทำเป็นอิฐประสาน (Interlocking Bricks) ที่ชาวบ้านสามารถนำไปก่อสร้างบ้านหรือโรงเรือนได้ด้วยตนเองอย่างรวดเร็ว
ส่วนในพื้นที่ที่ไฟฟ้าเข้าไม่ถึงหรือเครื่องจักรขนาดใหญ่เข้าไม่ได้ จะการใช้อาสาสมัครคัดแยก “อิฐเต็มก้อน” ออกจากซาก เพื่อนำมาทำความสะอาดและใช้ซ้ำ (Reuse) แทนการบด (Recycle) ซึ่งช่วยประหยัดพลังงานมากกว่า
Anna เชื่อมั่นว่าการฟื้นฟูยูเครนต้องไม่ใช่แค่การทำให้เหมือนเดิม แต่ต้อง “ดีกว่าเดิม” (Build Back Better) เธอผลักดันให้รัฐบาลและองค์กรนานาชาติเปลี่ยนวิธีคิดจากการพึ่งพาการนำเข้าวัสดุก่อสร้างใหม่ มาเป็นการใช้ทรัพยากรที่มีอยู่รอบตัว
ทุกวันนี้ Anna Prokayeva ยังคงลงพื้นที่ท่ามกลางความเสี่ยงเพื่อพิสูจน์ว่า แม้ในวันที่บ้านเรือนถูกทำลาย แต่เจตนารมณ์ในการรักษาโลกและความมุ่งมั่นในการสร้างบ้านเกิดใหม่นั้นไม่สามารถถูกทำลายได้
