ในยุคที่ความเจริญเติบโตของเมืองถูกวัดด้วยตึกสูงและถนนคอนกรีต เราขุด ถม และเทปูนทับถมผืนดินธรรมชาติจนไม่มีช่องว่างให้ธรรมชาติได้หายใจ แต่ตอนนี้กำลังเกิดกระแสเคลื่อนไหว ที่เรียกว่า “Depave” หรือการทุบ คอนกรีต รื้อยางมะตอย เพื่อคืนผืนดิน และเปลี่ยนเมืองให้กลับมามีชีวิตอีกครั้งค่ะ
Depave คืออะไร ?
Depave คือแนวคิดและการลงมือทำเพื่อลบล้างพื้นที่ดาดแข็ง เช่น ลานจอดรถร้าง ทางเดินคอนกรีตที่ไม่ได้ใช้งาน หรือลานหลังบ้านที่ถูกเทปูนทับ โดยเปลี่ยนพื้นที่เหล่านั้นให้กลับมาเป็นดินที่น้ำซึมผ่านได้ (Pervious Soil) เพื่อปลูกต้นไม้ ทำสวนผักชุมชน หรือสร้างพื้นที่รับน้ำตามธรรมชาติ
จุดเริ่มต้นของขบวนการนี้เติบโตจากองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรชื่อ “Depave” ในพอร์ตแลนด์ รัฐโอเรกอน สหรัฐอเมริกา ที่เริ่มรวมตัวกันใช้ชะแลงและค้อนปอนด์ทุบที่จอดรถยางมะตอยให้กลายเป็นสวนสาธารณะ ก่อนที่แนวคิดนี้จะขยายวงกว้างไปทั่วโลก ทั้งในแคนาดา ยุโรป และเริ่มเป็นที่สนใจในเอเชียค่ะ
กระบวนการ Depave
กระบวนการ Depave คือกระบวนการฟื้นฟูธรรมชาติอย่างเป็นระบบ หลังจากทุบคอนกรีตหรือยางมะตอยออก และแยกเศษปูนเพื่อนำไปรีไซเคิลเป็นวัสดุก่อสร้างรองพื้นในงานอื่นต่อไป ดินที่อยู่ใต้ปูนมักจะถูกบดอัดจนแน่นแข็ง จึงต้องทำการไถพรวนเพื่อเพิ่มอากาศ และเติมปุ๋ยหมัก เศษใบไม้ เพื่อเพิ่มอินทรียวัตถุอย่างเร่งด่วน จากนั้นจะเลือกปลูกไม้ท้องถิ่น ไม้รากลึกที่ช่วยชอนไชดิน ที่สามารถพึ่งพาตนเองได้ ลดการใช้สารเคมี และเติบโตอย่างยั่งยืน
การเทปูนปิดหน้าดินส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในเมืองอย่างที่เราคาดไม่ถึง และนี่คือเหตุผลที่ Depave กลายเป็นทางออกสำคัญค่ะ
- แก้ปัญหาน้ำท่วมขัง เมื่อฝนตกในเมืองคอนกรีต น้ำไม่สามารถซึมลงดินได้ จึงกลายเป็นน้ำรอการระบายที่ไหลบ่าไปตามพื้นผิว ก่อให้เกิดปัญหาน้ำท่วมฉับพลัน การรื้อคอนกรีตช่วยให้ผืนดินทำหน้าที่เป็น “ฟองน้ำธรรมชาติ” ช่วยดูดซับน้ำฝนลงสู่ใต้ดินโดยตรง
- ลดปรากฏการณ์เกาะความร้อน คอนกรีตและยางมะตอยคือตัวดูดซับและกักเก็บความร้อนจากแสงอาทิตย์ ทำให้เมืองในตอนกลางคืนยังคงร้อนระอุ การเปลี่ยนคอนกรีตเป็นพื้นที่สีเขียวที่มีต้นไม้ช่วยบังแดดและคายความชื้น จะช่วยให้อุณหภูมิของเมืองเย็นลงอย่างเห็นได้ชัด
- ฟื้นฟูระบบนิเวศและจุลินทรีย์ในดิน การเปิดหน้าดิน ร่วมกับการเติมอินทรียวัตถุและการใช้เทคนิคอย่างการคลุมดิน จะช่วยปลุกจุลินทรีย์ ไส้เดือน และแมลงให้กลับมาทำหน้าที่สร้างความอุดมสมบูรณ์ คืนความหลากหลายทางชีวภาพให้กับเมือง
- สร้างสุขภาวะที่ดีให้ชุมชน เปลี่ยนพื้นที่รกร้างหรือลานจอดรถที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ ให้กลายเป็นสวนป่าในเมือง หรือสวนผักชุมชน ซึ่งเป็นพื้นที่ทำกิจกรรมและสร้างความอบอุ่นให้ผู้คนในท้องถิ่น
การสร้างเมืองที่ยั่งยืนในอนาคต อาจไม่ใช่การคิดค้นเทคโนโลยีใหม่ๆ แต่คือการรู้วิธีที่จะถอย และรื้อถอนสิ่งแปลกปลอมออกไป เพื่อเปิดโอกาสให้ธรรมชาติต่างหากที่ทำหน้าที่ดูแลเราค่ะ
